Informacje Znad niemna

Turkmenistan jest krajem, którego znaczną część stanowi jałowa, niezamieszkała pustynia. Pomimo dosyć dużych rozmiarów tego kraju, ludność zamieszkuje jedynie nieliczne terytoria na południu Turkmenistanu oraz doliny rzeczne. W czasach historycznych Turkmenistan był miejscem, które zostało podbijane przez armie jedynie w celu zdobycia bogatszych terenów. W VII wieku n.e. tereny te zostały podbite przez Arabów, co spowodowało, że religią panującą na tych terenach był islam. Nieco później Turkmenistan został zdobyty przez Czyngis-Chana. Ludy, z których wywodzi się obecny naród turkmeński, prowadziły w tym czasie najprawdopodobniej koczowniczy tryb życia, trudniły się pasterstwem i rolnictwem. Przyjmuje się, że podstawy narodowości turkmeńskiej ukształtowały się dopiero w XV wieku. W końcu XIX wieku Turkmenistan stał się częścią Rosji. W 1925 roku Turkmenistan stał się jedną z republik radzieckich. Po upadku Związku Radzieckiego ogłoszona została niepodległość, a pierwszy prezydent przez następne lata prowadził rządy dyktatorskie. W 2007 roku odbyły się kolejne wybory, w których zwyciężył Berdimuhamedow, jednak obserwatorzy zachodni uznali wybory za sfałszowane i nieważne. Ustrój polityczny Turkmenistanu określa się jako republikę prezydencką, w której prezydent pełni podwójną funkcję – zarówno głowy państwa, jak i szefa rządu. Do 2008 roku w Turkmenistanie panował system jednopartyjny, jednak na mocy konstytucji możliwe stało się tworzenie nowych partii. Turkmenistan jest bogatym państwem, ponieważ posiada zasoby gazu ziemnego oraz ropy naftowej, zajmuje także wysokie miejsce na świecie pod względem produkcji bawełny, której uprawy zajmują ponad połowę terenów rolnych tego kraju. Jednak zasobność kraju nie wpływa na sytuację jego mieszkańców, ponad połowa ludzi pozostawała bez pracy, a połowa żyła poniżej minimum socjalnego. Głównym problemem jest brak właściwych instalacji do przesyłu gazu. Odbiorcą znacznej części turkmeńskiego gazu jest rosyjski Gazprom, od tego koncernu zależą zatem ceny surowca oraz korzyści, jakie będzie z niego czerpał Turkmenistan. Obecnie wiele środków przeznacza się na odbudowę miast i poprawę jakości życia obywateli.

Tadżykistan jest krajem leżącym w środkowej Azji. Tereny te w czasach wczesnego średniowiecza opanowane były przez Arabów, jednak już na początku IX wieku zaczęła tam rządzić perska dynastia Samanidów. Był to czas, kiedy rozwijała się sztuka i kultura. Następnie na te tereny zaczęły napływać plemiona tadżyckie, jednak nie utworzyły one sprawnego aparatu państwowego i w XIII wieku ziemie te znalazły się pod władzą Mongołów. W roku 1868 Tadżykistan został wcielony do Imperium Rosyjskiego. Przez wiele następnych lat trwały walki, w których Tadżykowie starali się odzyskać wolność dla swojego państwa. W 1929 roku przekształcono te tereny w Tadżycką Socjalistyczną Republikę Radziecką. Poza granicami pozostały jednak tereny, które uważane były za silnie związane z kulturą tadżycką. Przez cały czas, kiedy Tadżykistan był częścią Związku Radzieckiego, był o zaniedbywany gospodarczo, a mieszkający tam ludzie żyli na bardzo niskim poziomie. Po upadku Związku Radzieckiego Tadżykistan ogłosił niepodległość w 1991 roku. Walka o władzę doprowadziła do wybuchu wojny domowej. Po odzyskaniu niepodległości Tadżykistan nie przedstawiał większego znaczenia na arenie międzynarodowej. Sytuacja ta uległa zmianie, kiedy rozpoczęła się wojna w Afganistanie. W kraju tym urządzili swoją bazę wojskową Amerykanie. W znaczący sposób poprawiło to pozycję Tadżykistanu. Kraj ten otrzymał znaczące wsparcie finansowe od USA, a prezydent kraju znacznie poprawił swoją pozycję w świecie. Jednak kraj ten musi podejmować takie decyzje, gdyby nie pomoc Amerykanów, sytuacja w Tadżykistanie wyglądałaby tragicznie, większa część ludności żyła w skrajnej biedzie, gospodarka nie funkcjonowała, a władza nie potrafiła znaleźć rozwiązania takiej sytuacji. Jednak nie tylko Amerykanie roszczą sobie prawa do tych terenów. Tadżykistan jest uważany przez Rosję za strefę wpływów, dlatego Rosjanie umieścili tam swoją bazę wojskową, drugą pod względem wielkości bazę tego typu w Azji. Jest to gwarancja bezpieczeństwa w biednym i zniszczonym kraju.

Historyczna Besarabia to obecna Mołdawia. Państwo to powstało po rozpadzie Związku Radzieckiego. Kraj ten jest obecnie podzielony między właściwą Mołdawię, Mołdawską Republikę Naddniestrzańską oraz część, która opowiada się za przynależnością do Rumunii. Wewnątrz tych państewek funkcjonują odrębne rządy, nie zostały one jednak do tej pory uznane na arenie międzynarodowej. Mołdawia leży na styku Europy i Azji, z tego względu często padała ofiarą najazdów różnych ludów, Awarów, Węgrów, czy Mongołów. W XIV wieku założone zostało Hospodarstwo Mołdawskie, które przez długie lata pozostawało pod wpływami polskimi i węgierskimi, a następnie stało się częścią Imperium Osmańskiego. Przez krótki okres, za czasów rządów Stefana III Wielkiego, Mołdawia stała się silnym i wpływowym państwem. Jednak po jego śmierci na powrót stała się zależna od Turcji. W 1859 roku utworzone zostało Zjednoczone Księstwo Mołdawii i Wołoszczyzny. Następnie tereny te zostały przekształcone w Rumunię. Pretensje do tych ziem wysuwali także Rosjanie. Rewolucja rosyjska obudziła w mieszkańcach Mołdawii ambicje niepodległościowe. W 1917 roku zwołany został Zjazd Chłopów Besarabii, a nieco później Zjazd Żołnierzy Mołdawskich. W 1918 roku utworzono Mołdawską Republikę Demokratyczną, jednak niedługo potem stała się ona częścią Rumunii. W 1940 roku Rumunia zrzekła się terenów Besarabii na rzecz Związku Radzieckiego. Utworzona została Mołdawska Socjalistyczna Republika Radziecka ze stolicą w Kiszyniowie. Kiedy rozpadł się Związek Radziecki, mieszkańcy tych terenów musieli się opowiedzieć za przynależnością do konkretnego kraju. Pojawiły się pomysły włączenia Besarabii do Rumunii, jednak ostatecznie Mołdawia ogłosiła w 1991 roku niepodległość. Jednak nie powstrzymało to wojny domowej, ponieważ część terenów nadal pragnęła połączenia z Rumunią. Mołdawia jest najbiedniejszym krajem Europy, według danych nawet 90% społeczeństwa żyje poniżej minimum, zapewniającego przetrwanie. Wszelkie próby reform są skutecznie hamowane przez konflikty na tle politycznym i narodowościowym.

Po rozpadzie Związku Radzieckiego Polska zyskała nowego sąsiada – Litwę. Wcześniej Polska miała wiele wspólnego z tym krajem. Aż do wieku XIII tereny dzisiejszej Litwy były zamieszkiwane przez niezorganizowane plemiona, które nie wytworzyły organizmu państwowego. Dopiero wspólni wrogowie, najpierw kawalerowie mieczowi, a potem krzyżacy, przyczynili się do tego, że ziemie te zostały zjednoczone przez Mendoga, który przyjął chrześcijaństwo. Kiedy po zabójstwie władcy Litwini na powrót zaczęli czcić pogańskie bóstwa, wydawało się, że kraj znowu się rozsypie. Tak się jednak nie stało i Wielkie Księstwo Litewskie zagarniało ziemie dzisiejszej Białorusi, Rosji i Polski, stając się największym państwem w Europie. Od tamtego czasu Litwa była silnie związana z Polską. Na Litwie w XVII wieku język polski stał się językiem urzędowym, Litwini pomagali Polsce walczyć z wrogami, a rodzina królewska z obu państw wchodziła z sobą w liczne koligacje. Uwieńczeniem stosunków polsko-litewskich było utworzenie, na mocy unii lubelskiej, Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Do XIX wieku Litwa straciła swoje znaczenie, na skutek licznych wojen potraciła większość swoich terytoriów. Za pomoc Polakom podczas powstań narodowych na Litwę spadły srogie kary ze strony Rosji. Koniec XIX wieku to czas narastania niechęci do narodu polskiego. Litwa była pod panowaniem Rosji do 1918 roku, kiedy to ogłosiła niepodległość. W czasie II wojny światowej Litwa stała się bazą wojsk radzieckich, kiedy wyparto z tych terenów wojska niemieckie. Przez następne lata Litwa stała się częścią Związku Radzieckiego. W roku 1990 ogłosiła niepodległość, na co ZSRR odpowiedziało wprowadzeniem czołgów na ulice Wilna, jednak już rok później niepodległość Litwy została uznana, a państwo stało się członkiem ONZ. Wtedy nastąpił kryzys gospodarczy, z którego Litwa szybko się podniosła. Litwa jest powszechnie uważana za najbardziej jednolity, pod względem narodowościowym twór państwowy. Prawie 90% mieszkańców to Litwini, jednak nadal wiele osób deklaruje polskie lub rosyjskie pochodzenie. W roku 2009 miały miejsce uroczyste obchody 1000-lecia państwa.

Jednym z krajów, które powstały po upadku Związku Radzieckiego jest Kirgistan. W czasach starożytnych tereny, należące obecnie do Kirgistanu zamieszkiwały plemiona tureckie, które wędrowały w poszukiwaniu jedzenia oraz warunków do życia. W okresie średniowiecza terytorium dostało się pod panowanie Karachanidów, a w XIII i XIV wieku, za czasów istnienia państwa mongolskiego, koczujący na tych terenach Kirgizi wmieszali się w miejscową ludność, co dało początek istnieniu dzisiejszych mieszkańców Kirgistanu. Aby nie dostać się pod panowanie chińskie, tereny te poddały się zwierzchnictwu rosyjskiemu. Rosjanie szybko skonfiskowali ziemie kirgiskie i krwawo tłumili wszelkie przejawy przynależności narodowej. Po powstaniu Związku Radzieckiego tereny te otrzymały nazwę Kirgiskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Kraj ten odzyskał niepodległość. Najważniejszym wydarzeniem ostatnich lat była tulipanowa rewolucja, która przyczyniła się do obalenia prezydenta Akajewa w 2005 roku. Kirgistan jest małym krajem, który nie ma dostępu do morza, a większą część jego terytorium (ponad 90%) stanowią góry. Z tego względu klimat jest bardzo trudny. Panują tam warunki charakterystyczne dla miejsc oddalonych od oceanów, tzn. długie, suche i bardzo gorące lata oraz ciężkie zimy. Z racji tego, że wiele miejsc położonych jest w górach, panuje tam wieczna zmarzlina. W Kirgistanie znajduje się drugie co do wielkości jezioro górskie, o powierzchni 6236 km2. Obecnie Kirgistan jest republika, której zasady opierają się na wprowadzonej w 1993 roku konstytucji. Władzę wykonawczą sprawuje jednoizbowy parlament, powoływany na pięcioletnią kadencję. Kadencja prezydenta także trwa pięć lat. Kirgistan jest krajem wielokulturowym. Zamieszkują go przedstawiciele pod 150 grup etnicznych. Poza Kirgizami znaczną część mieszkańców stanowią Uzbecy i Rosjanie. Znaczna część mieszkańców wyznaje islam, niewielka część to chrześcijanie (prawosławni, katolicy i protestanci) oraz buddyści. 15% mieszkańców Kirgistanu to osoby niewierzące.