Informacje Znad niemna

Na terenach dzisiejszej Rosji gwałtowny rozwój sztuki nastąpił w X i XI wieku, kiedy to rozpoczęła się budowa kościołów, inspirowanych architekturą świątyń bizantyjskich. Jednym z najstarszych zabytków rosyjskich jest Cerkiew Dziesięcinna w Kijowie. Cechą charakterystyczną rosyjskich cerkwi były bogate zdobienia w postaci fresków. Gwałtowny rozwój sztuki został zahamowany przez tatarskie najazdy. W wieku XIV na nowo zaczęły powstawać wielkie dzieła architektoniczne. Z tego okresu pochodzi Monastyr Święto-Daniłowski w Moskwie, który do dnia dzisiejszego jest siedzibą patriarchów Moskwy i Wszechrusi. Szybko, bo już w wieku XIV Moskwa stała się centrum sztuki i kultury. Kreml, zbudowany w XII wieku, został w okresie renesansu przebudowany przez włoskich architektów, stając się najbardziej rozpoznawanym budynkiem w Moskwie i w całej Rosji. Wiek XV to także działalność najwybitniejszych twórców ikon – Andrieja Rublowa i Teofana Greka. Działalność artystyczna Rublowa doprowadziła do powstania najwybitniejszej szkoły ikonografii rosyjskiej – szkoły strogonowskiej. Rosja była terenem działalności wielu zagranicznych artystów. Sytuacja ta uległa zmianie w 1757 roku, kiedy to została otwarta w Petersburgu Akademia Sztuk Pięknych. Wykształciła ona wielu wybitnych malarzy rosyjskich, w wśród nich m.in. Rokotowa. Prądem, który zaczął dominować w rosyjskim malarstwie stał się realizm. Artyści najczęściej utrwalali na płótnach dziką rosyjską przyrodę oraz dynamiczne sceny rodzajowe. Wśród malarzy awangardowych największą sławę zdobył Marc Chagall i Wasilij Kandijsky. Później sztuka rosyjska została zdominowana przez socrealizm. Na terenie Rosji znajdują się liczne muzea sztuki. Najbardziej znane z nich to Ermitaż, Galeria Trietiakowska, Muzeum Rosyjskie w Sankt Petersburgu oraz Muzeum Sztuk Pięknych w Moskwie. Najnowsza sztuka rosyjska to również kinematografia. Za najbardziej wpływowych reżyserów uważa się Eisensteina i Tarkowskiego. Po upadku Związku Radzieckiego kino rosyjskie przeżywało krótki kryzys, z którego szybko wyszło. Najbardziej znanymi rosyjskimi filmami są Spaleni słońcem i Cyrulik syberyjski.

Carstwo Rosyjskie istniało w latach 1547-1721. Była to kontynuacja Wielkiego Księstwa Rosyjskiego. Wielki książę moskiewski Iwan IV Groźny koronował się na cara Wszechrusi. W ten sposób zapoczątkował Carstwo Rosyjskie. Było to w owym czasie jedyne państwo prawosławne. Aspirowało również do roli stolicy całego świata prawosławnego. Iwan IV Groźny był bardzo młody, gdy wstępował na tron, miał zaledwie 17 lat. Jednak pomimo młodego wieku dokonał wielu niezbędnych reform państwa. Usprawnił on prawo oraz administrację. Za czasów jego rządów Rosja zdobyła wiele terenów, nawiązała kontakty handlowe i dyplomatyczne z krajami Europy zachodniej. Jednak rządy Iwana Iv doprowadziły do wyniszczenia kraju. Car chciał przede wszystkim pozbyć się opozycji, co miało wpływ na kondycję gospodarczą kraju. Po śmierci Iwana funkcję cara w imieniu Fiodora I sprawowała jego matka. Formalne rządy sprawowane były przez Godunowa, który został obrany carem na Soborze Ziemskim. Podczas powstań, które wybuchły po jego zamordowaniu na scenie politycznej pojawił się Dymitr Samozwaniec. Ci, którzy chcieli, aby to on objął rządy, zbrojnie wystąpili przeciwko carowi. Doprowadziło to do wojny z Polską, paktu ze Szwecją i zrzeczenia się Inflant. W roku 1613 carem został Michał I Romanow i zakończył się okres Wielkiej Smuty. Przez następne 340 lat dynastia ta panowała Rosją. W tym czasie nastąpiło zakończenie wojny ze Szwecją oraz zwycięstwo w wojnie moskiewskiej. Wybuchła również kolejna wojna polsko-rosyjska, zakończona rozejmem. Jednym z carów, którzy wywarli największy wpływ na późniejszy kształt. Wprowadził on rządy autokratyczne. Za jego panowania przeprowadzone zostały liczne reformy, unowocześnił wojsko, oświatę, zreformował tez kalendarz. Dokonał także nowego podziału administracyjnego kraju. Za panowania Piotra I Rosja uczestniczyła również w wojnie północnej. W tym czasie Rosja miała powierzchnia trzykrotnie większą od powierzchni Europy. W ostatnich latach swojego panowania przeniósł stolicę do Sankt Petersburga.

Rosja jest największym krajem świata, dlatego na jej terenie występują zróżnicowane formy powierzchni oraz panują różne warunki pogodowe. Rosja leży na terytorium Europy oraz Azji. Pomiędzy Europą a Azją znajduje się naturalna granica w postaci Uralu. Najwyżej położonymi punktami Rosji są Wzgórza Wałdaj, gdzie ma również swoje źródła najdłuższa rzeka Europy – Wołga. Europejską część Rosji tworzy Nizina Wschodnioeuropejska, natomiast na wschód od Uralu rozciąga się Nizina Zachodniosyberyjska. Dalej terytorium Rosji tworzy Wyżyna Środkowosyberyjska, Nizina Północnosyberyjska oraz Nizina Środkowojakucka. Wśród pasm górskich najważniejsze są Góry Czerskie, Góry Koriackie, Ałtaj, Sajany, Góry Stanowe. Elbrus, znajdujący się w Kaukazie jest najwyższym szczytem. Do najważniejszych rzek rosyjskich należy zaliczyć Lenę, Ob., Wołgę, Amur, Dniepr i Don. W Rosji znajduje się największe na świecie jezioro – Morze Kaspijskie oraz najgłębsze jezioro – Bajkał. Dno tego jeziora tworzy największą na świecie kryptodepresję. Powierzchnia kraju została ukształtowana przez lodowiec, w wysokich partiach gór znajdują się nadal lodowce. Ogromne tereny zajmują bagna, w Rosji tworzy się całe systemy sztucznych zbiorników wodnych. W Rosji panuje przeważnie klimat kontynentalny umiarkowany oraz podbiegunowy. Na niewielkich obszarach kraju występuje klimat monsunowy oraz podzwrotnikowy. Stąd też temperatura na poszczególnych obszarach jest bardzo zróżnicowana. Występują zarówno bardzo ciepłe lata, jak i mroźne zimy, na Syberii temperatura sięga -300C. w okolicach Wierchojańska notuje się jedne z największych rocznych amplitud temperatur. Na terenie Rosji występuje tundra, która zajmuje około ¼ powierzchni całego kraju. W tej strefie rosną głównie mchy i porosty, a najpopularniejszymi zwierzętami są renifery, lisy, niedźwiedzie i sowy. W strefie leśnej znajdują się przede wszystkim drzewa iglaste. Dominuje tam modrzew. W lasach żyją rzadkie zwierzęta, takie jak tygrysy syberyjskie, pantery śnieżne, gronostaje, lisy i wilki.

Rosja jest krajem bardzo zróżnicowanym pod względem etnicznym, zamieszkują ją różne ludy i grupy etniczne. Według różnych danych, struktura wyznaniowa społeczeństwa przedstawia się w odmienny sposób. Znaczna większość rosyjskich obywateli to chrześcijanie, z czego większość stanowią prawosławni. Prawie wszyscy wyznawcy prawosławia należą do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Jednak liczba osób, które biorą czynny udział w życiu duchowym jest niska, szacuje się, że wynosi ona maksymalnie 20%. Rosyjska Cerkiew Prawosławna obejmuje swym zasięgiem większość parafii na terenach Rosji, Litwy, Ukrainy oraz innych państw byłego ZSRR. Chrześcijaństwo w obrządku wschodnim zostało przyjęte przez księcia Włodzimierza I w 988 roku. Początkowo siedzibą Kościoła prawosławnego był Kijów, jednak w 1299 roku siedziba ta została przeniesiona do Włodzimierza. Niedługo potem, w 1325 roku stolica Kościoła została przeniesiona do Moskwy. Kościół wschodni długo czekał na uniezależnienie się od Konstantynopola, nastąpiło to w roku 1448. Głowa Kościoła prawosławnego tradycyjnie, od czasów Jowa, nosi tytuł patriarchy Moskwy i Wszechrusi. Językiem obowiązującym podczas nabożeństw prawosławnych jest cerkiewnosłowiański. Wszystkie święta obchodzone są według kalendarza juliańskiego. Nieznaczny procent chrześcijan na terenie Rosji stanowią katolicy i protestanci. Około 10% obywateli to wyznawcy islamu. Znaczna część Rosja to osoby, które są wyznawcami światopoglądu nieodwołującego się do pojęcia Boga lub bóstw. Liczba ateistów, agnostyków i buddystów wynosi 25-50% według różnych danych. Wyznawcy poszczególnych religii zajmują określone terytoria. Największy odsetek wyznawców islamu notuje się na północnym Kaukazie, w zachodniej Syberii oraz na Powołżu. Buddyzm praktykowany jest od wieków w trzech regionach Rosji: w Kałmucji, Tuwie i Buriacji. Do tej pory w Jakucji i Czukotce spotyka się ludzi, którzy wyznają szamanizm. Nawet wielowiekowe panowanie chrześcijaństwa nie było w stanie wyeliminować najstarszych, praktykowanych od wieków ludowych wierzeń.

1. Rosja wróciła na mapę Europy i świata po rozpadzie ZSRR. Jako największa Republika Radziecka przejęła po nim praktycznie wszystko, odliczając utracone na rzecz nowo powstałych państw ziemie. Polityka rosyjska pomimo demokratycznej przykrywki tak na prawdę niewiele się zmieniła. Wciąż jak za czasów Stalina, Chruszczowa czy Breżniewa walczy się z pokojowymi demonstracjami opozycyjnymi, a w więzieniach za poglądy polityczne wyroki odsiadują zwolennicy demokracji. Na międzynarodowej scenie politycznej nikt jednak głośno o tym nie mówi. Co więcej wiele krajów dla własnego dobra woli zamilczeć, mając na uwadze uzależnienie polityczne i gospodarcze od Rosji. Wszyscy pamiętają także wojnę w Gruzji, która według niektórych była obok zatrzymania dostaw gazu demonstracją siły byłej republiki ZSRR. Ważną rolę w Rosji odegrał i wciąż odgrywa Władimir Putin. Polityk niezwykle poważany na całym świecie głównie ze względu na to jaką pozycję odgrywa jego kraj na światowej arenie. Nie miał on nigdy problemów z poparciem dzięki czemu przez dwie kadencje piastował urząd prezydenta w Federacji Rosyjskiej. W byłej republice ZSRR jaką jest Rosja sprawdziła się przede wszystkim jego wizja reform gospodarczych. Centralnie planowana gospodarka czasów ZSRR została umiejętnie zastąpiona wolnym rynkiem. Nie był to jednak skok nad przepaścią lecz stopniowe, maleńkie kroki. Przed rokiem 1999 wybuchł bowiem kryzys finansowy, lecz gospodarka potrafiła zachować równe odległości między socjalizmem a liberalnymi poglądami. W swoich działaniach Putin musiał także zmierzyć się z problemem Czeczeni. Odbiło się to różnym echem na świecie, patrząc jednak na rosnącą siłę Rosji głosy jak zawsze były ciche. Obecnie Putin jest premierem, nie mógł bowiem starać się o ponowną reelekcję na fotel prezydenta ponieważ zabrania tego rosyjska konstytucja. Nie można jednak ukryć tego, że jego pozycja jest bardzo silna, a wpływy jakie posiada teraz są niekoniecznie mniejsze niż kilka lat temu. Rosja Putina to kraj bardziej otwarty na postęp, ciągle jednak z ambicjami prowadzenia polityki mocarstwowej, chcący udowadniać swoją wyższość tak nad byłymi krajami ZSRR jak i nad całą resztą z Unią Europejską i USA na czele.