Informacje Znad niemna

Jednym z krajów byłego Związku Radzieckiego jest Estonia. Jest to niewielkie państwo nad Morzem Bałtyckim, graniczące z Łotwą, Rosją oraz Finlandią. Początki trwałego osadnictwa oraz zaczątki państwowości możemy datować na I wiek n.e., ponieważ rzymski historyk Tacyt wspomina o ludach, zamieszkujących te tereny. Nazywa je Aesti, najprawdopodobniej to określenie stało się wzorem dzisiejszej nazwy Estonii. W VIII wieku na terenach estońskich pojawili się Wikingowie. Do wieku XIII tamtejsze tereny znajdowały się pod panowaniem księstw fińskich. Na początku XIII wieku Niemieccy Kawalerowie Mieczowi zaczynają podbijać tereny estońskie. W tym czasie Estonia stała się państwem zdominowanym przez niemieckie wpływy, doprowadziło to do długoletnich walk z Zakonem. w tym czasie Estończycy musieli również toczyć walki z Duńczykami, którzy opanowali północną część ich kraju. W XVI wieku została wydana pierwsza książka, wydana w języku estońskim, w tym czasie ukazał się także pierwszy katechizm w tym języku. W czasie wojen o Inflanty Estonia staje się na przemian częścią Polski lub Szwecji. Na skutek wielkiej wojny północnej Estonia staje się częścią Imperium Rosyjskiego. Jednak w tym czasie coraz wyraźniejsze stają się tendencje narodowościowe, powstaje pierwsza Biblia w języku estońskim, a także pierwszy epos – Kalevipoeg. W 1918 roku Estończycy ogłaszają deklarację niepodległości. Rosja radziecka uznała niepodległość Estonii, jednak przez następne lata Estonia pozostała pod wielkim jej wpływem. W czasie II wojny światowej terytoria estońskie dostały się pod rosyjskie panowanie, stając się następnie częścią ZSRR. W roku 1988 na skutek protestów Estończyków następuje przywrócenie flagi narodowej, a w 1991 roku Estonia odzyskała niepodległość. Na czele państwa stanął Edgar Savisaar, w roku 1994 wojska rosyjskie ostatecznie opuściły kraj. Obecnie Estonia jest republiką wielopartyjną. Najwyższą władzę sprawuje wybierany na czteroletnią kadencję parlament, który zatwierdza rząd, wybiera prezydenta oraz ustanawia prawo. Funkcja prezydenta ogranicza się do reprezentowania państwa na arenie międzynarodowej oraz wybierania premiera.

Armenia, będąca częścią Związku Radzieckiego, odzyskała niepodległość w 1991 roku. Obecnie państwo to graniczy z Gruzją, Iranem, Azerbejdżanem oraz z Turcją. Nazwę kraju można wyjaśniać na wiele sposobów, jednak najczęściej przyjmuje się, że pochodzi ona od zamieszkującego tamte tereny plemienia Aramejczyków. Sami Ormianie są zdania, że ich lud pochodzi od biblijnego Haika (który miał być prawnukiem Noego), dlatego nazywają swój kraj Hajastan. Pierwsze ślady osadnictwa na terenach Armenii pochodzą z XI wieku p.n.e. Później istniało tam potężne państwo Urartu, zdobyte przez Scytów, a następnie przez Aleksandra Wielkiego. Stolica państwa – Erewań, została założona w VIII wieku p.n.e. W pierwszych wiekach naszej ery Armenia była najpotężniejszym państwem Azji Mniejszej. Następnie Armenia stała się pierwszym chrześcijańskim krajem, odkąd w 301 roku ustanowiono religię panującą. Niestety, na skutek podbojów, Armenia dostała się pod panowanie Persji i Bizancjum. Następnie państwo to zostało zdominowane przez Arabów i Turków osmańskich, w rękach których pozostało aż do XIX wieku. Przez wiele lat niewoli Ormianie nie zapomnieli o swoim pochodzeniu, zwyczajach i religii, kultywując swoje tradycje. Sytuacja Ormian poprawiła się, kiedy Imperium Rosyjskie zdobyło część ich ziem, jednak przez wiele następnych lat Armenię nawiedzały najazdy i czystki tureckie. Po I wojnie światowej próbowano stworzyć państwo armeńskie, jednak tereny te stały się republiką Związku Radzieckiego. Ustrój Armenii wykształcić się po 1991 roku. Wzorowano się przede wszystkim na rozwiązaniach zachodnich, wprowadzając trójpodział władzy. Ustanowiono wtedy, że Armenia będzie krajem niepodległym i demokratycznym. W 1995 roku uchwalona została konstytucja, strażnikiem której ustanowiono prezydenta. Kadencja głowy państwa trwa 5 lat, prezydent jest też gwarantem funkcjonowania wszystkich trzech rodzajów władzy. Władza wykonawcza spoczywa w rękach Zgromadzenia Narodowego, które można porównać do jednoizbowego parlamentu. Prezydent powołuje rząd, któremu przewodzi premier, jest to władza wykonawcza.

Tereny dzisiejszego Azerbejdżanu zamieszkiwało w ciągu stuleci wiele ludów, począwszy od Persów, Rzymian, Greków, Arabów, a skończywszy na Rosjanach i Mongołach. Przyjmuje się, że nazwa kraju oznacza „miejsce strzeżone przez ogień”. Obecnie jest to niewielkie państwo w Azji Mniejszej nad Morzem Kaspijskim, wcześniej było jedną z republik Związku Radzieckiego. Historia Azerbejdżanu sięga IX wieku p.n.e., kiedy to utworzone zostało Królestwo Manna, które nie przetrwało jako samodzielny twór i stało się częścią państwa Medów. Azerbejdżan stał się krajem typowo islamskim w VIII wieku, od czasów arabskich podbojów. Udało się pokonać Arabów, jednak na podbitych terenach nie odrodziła się potęga państwa Medów, powstało za to wiele samodzielnych państewek. Następnie tereny te zostały zdobyte przez Turków seldżuckich, którzy stali się przodkami dzisiejszych Azerów. W kolejnych wiekach Azerbejdżan został podbity przez Mongołów, a następnie stał się częścią Iranu. W XIX wieku stał się częścią Imperium Rosyjskiego. Od czasu odkrycia w Baku ropy naftowej wzrosło zainteresowanie tym miastem i nastąpił jego gwałtowny rozwój. W 1918 roku Azerbejdżan odzyskał niepodległość, jednak już w dwa lata później został on zajęty przez Armię Czerwoną. Następnie stał się częścią Republiki Zakaukaskiej. W 1991 roku Azerbejdżan ogłosił niepodległość. Obecnie większość mieszkańców stanowią wyznawcy islamu, nieznaczna część ludności wyznaje także ormianizm oraz prawosławie. Produkcja kraju opiera się w znacznej mierze na wydobyciu i sprzedaży ropy naftowej. Ponadto wydobywa się w tym kraju miedź oraz sól kamienną. Azerbejdżan jest republiką prezydencką. Najwyższą władze sprawuje wybierany raz na 5 lat prezydent, którego obowiązkiem jest m.in. mianowanie ministrów właściwych. Azerbejdżan jest krajem demokratycznym, parlament, będący ciałem ustawodawczym, wybierany jest przez obywateli. Problemem Azerbejdżanu są konflikty z Armenią, w których punktem zapalnym jest teren Górnego Karabachu, będący terytorium spornym po odzyskaniu przez obydwa państwa niepodległości.

1. Ochrona przyrody zaczyna odgrywać coraz większe znaczenie nie tylko w naszym codziennym życiu ale także w polityce. Często zauważamy, że ekologia staje się metodami nacisku jednym państw, organizacji czy sojuszy na inne. W kwestii też niewiele zauważamy jednak w krajach byłego ZSRR. Tam zmiany ustrojowe, odejście od komunizmu, w niektórych przypadkach przyćmiły ten aspekt. Wiele osób twierdzi też, że nie warto zaprzątać sobie głowy przyrodą, wtedy, gdy nagminnie łamane są prawa człowieka. Taka sytuacja ma miejsce między innymi na Białorusi. Patrząc na mapę parków i puszczy w Polsce nie sposób nie zauważyć, że większa część tak cenionej przez nas Puszczy Białowieskiej znajduje się za naszą wschodnią granicą. Nie jest jej, i nie było łatwo. Tak w kraju byłego ZSRR jak i w samym ZSRR puszcza odchodziła na dalszy plan. Socjalizm stawiał wyżej produktywność, prace i zaangażowanie niż dobro natury czy zamieszkujących ją zwierząt. Dla Polaków Białowieża stała się ważna, odtwarzano tam bowiem populację żubra nizinnego ( po II wojnie światowej pozostało tylko 12 sztuk, dziś jest ich około 3,5 tysiąca), jednak na Białorusi ciągle postępuje dewastacja puszczy, wycinanie drzew przynoszących nie lada zyski, dewastacja środowiska.
Miejmy nadzieję, że stan taki zakończą postanowienia Polski i dwóch krajów byłego ZSRR- Białorusi i Litwy podczas konferencji, która odbyła się w 2009 roku. Problem dewastacji lasu, masowego zabijania zwierzyny to nie tylko aspekt Białorusi. Warto spojrzeć na Rosyjską Syberię oraz Ural. Tam z kolei obok masowych wycinek drzew, które jednak mieszczą się w szeroko pojętych normach zauważyć możemy niepokojące objawy kłusownictwa. Nie jest ono niestety lokalne, wiadomo, prawa natury tolerowałyby zabijanie zwierząt ( nawet tych chronionych) przez miejscową ludność w celu zdobycia jedzenia. Jednak nie o pożywienie chodzi w tym co dzieje się w, często dzikich, krajach dawnego ZSRR. W tereny gór Ural zjeżdżają się ludzie z całego świata tylko i wyłącznie w celu zabicia chronionego na całym świecie niedźwiedzia. Głównym celem jest tutaj prestiż i wewnętrzna satysfakcja, okupiona niestety problemem niewyjaśnionego spadku populacji tego gatunku. Miejmy nadzieję, że po ustabilizowaniu się politycznej sytuacji w krajach byłego ZSRR nastanie czas dbania o to, co daje nam natura- ponad podziałami.

1. Po rozpadzie przed kilkunastoma laty Związku Radzieckiego nowo powstałe kraje byłego ZSRR zaczęły iść każde w swoją stronę. Jedne ku dobremu, inne go gorszemu, trzecie zaś stoją , tak jak na przykład Białoruś, do dziś w tym samym miejscu. Najważniejsze jest to, że każde jest w stanie prowadzić własną, mniej lub bardziej niezależną i suwerenną politykę. Nie zawsze jednak przy rozpadzie największego państwa map dwudziestego wieku każda etniczna mniejszość, tworząca pewnego rodzaju odmienność, była w stanie ogłosić się suwerennym państwem. Tak zaczęły się konflikty, które nasilają się dziś przed odejście od socjalizmu. Jakąkolwiek ma ktoś opinię na jego temat, to bez wątpienia głosił on równość klas. Tak socjalizm, jak i komunizm odrzucał podział społeczeństwa ze względu na narodowość czy wyznanie, to było kompletnie nie ważne, liczyło się tylko i wyłącznie praca i dobro państwa. W takim społecznym nastawieniu buntownicze myśli znikały z głów tak samo szybko ja się tam pojawiały. Dziś jednak nie jest już tak jak dawniej…
Po zakończeniu drugiej wojny światowej na terenach północnego Kaukazu powstała Czeczeńsko-Inguska Republika Autonomiczna w ramach ZSRR. Mowa bowiem o mieszkańcach nazywających siebie Iczkerami, a znanymi na całym świecie jako Czeczeni. W latach osiemdziesiątych dwudziestego wieku wśród tego zawsze separatystycznego ludu wyznania islamskiego nasiliły się poglądy nacjonalistyczne, głoszenie powrotu do kultury narodowej. Już w 1994 roku w wyniku braku ratyfikacji umowy federacyjnej z krajem byłego ZSRR- Rosją wybuchła pierwsza woja czeczeńska. W związku z kosztownością wojny dwa lata później postanowiono podpisać pokój, ustanawiający republikę za 5 lat. Wybór nowego prezydenta autonomii oraz terrorystyczne działania Szamila Basajewa doprowadziły do kolejnej interwencji na terenie państw byłego ZSRR Rosji. Formalnie walki zakończono w 2004 roku. Cały czas trwa jednak walka partyzancka i działania terrorystyczne, każdy słyszał pewnie o atakach na metro oraz teatr w Moskwie, czy głośny na całym świecie mord dzieci w szkole w Biesłanie.