W latach 80., kiedy Michaił Gorbaczow objął władzę w Związku Radzieckim, kraj ten stał na skraju kryzysu. Celem tego polityka było wprowadzenie gruntownych reform, które doprowadziłyby do podniesienia poziomu życia obywateli oraz umocnienia państwa na arenie międzynarodowej. Reformy przeprowadzone miały być pod hasłem pierestrojki (przebudowy), na krótki czas przyniosły poprawę, jednak zakończyły się ogólnym niepowodzeniem, doprowadzając do upadku totalitarnego systemu. Wielkim krokiem naprzód było uwolnienie więźniów politycznych, zniesienie cenzury, jednak polem, na którym Gorbaczow odniósł największe sukcesy na polu dyplomacji, prowadząc rozmowy ze Stanami Zjednoczonymi na temat rozbrojenia. Do tego czasu wszystkie konflikty na tle narodowościowym były wyciszane, jednak w tamtym czasie narody, wchodzące w skład Związku Radzieckiego zaczęły dążyć do niepodległości. Najkrwawszym tego przykładem było stłumienie powstania Ormian w 1988 roku. W 1990 roku prezydentem zostaje Borys Jelcyn. Próbowano w tym czasie dokonać zamachu stanu, jednak próba ta się nie powiodła. Po tych wydarzeniach Michaił Gorbaczow odzyskał władzę, a Borys Jelcyn nakazał delegalizację KPZR i skonfiskował jej majątek. Wkrótce potem kolejne narody, wchodzące w skład ZSRR zaczęły ogłaszać niepodległość, co nie spotkało się z większym sprzeciwem ze strony Rosji. Najpierw, 6 września rząd rosyjski uznał niepodległość Litwy, Łotwy i Estonii, a już 8 grudnia utworzona została Wspólnota Niepodległych Państw, zlikwidowany został Związek Radziecki na mocy układu białowieskiego. Michaił Gorbaczow poddaje się do dymisji 25 grudnia 1991 roku, o uznawane jest za datę kończącą istnienie Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Wpływ na rozpad ZSRR miało wiele czynników, które nałożyły się na siebie. Najważniejszym powodem była ogólna zła kondycja kraju, spowodowana przede wszystkim zimną wojną, wyścigiem zbrojeń oraz wojną afgańską. Wielkie znaczenie miały również dążenia niepodległościowe narodów, wchodzących w skład ZSRR.
Bolszewicy, który w głównej mierze przyczynili się do wybuchu rewolucji październikowej, sądzili, że rewolucja ta zapoczątkuje zmiany na całym świecie. W większości państw, a zwłaszcza na Węgrzech i w Niemczech ruch rewolucyjny został stłumiony. Bolszewicy starali się także wyruszyć na zachód, aby siłą propagować nowy system. Pierwszym ich celem stała się Polska, jednak wojna polsko-bolszewicka zakończyła się niepowodzeniem Rosjan. W 1921 roku polityka komunistyczna doprowadziła do wybuchu głodu na Powołżu. Kataklizm ten pochłonął ponad 5 milionów ofiar. Rozmiary głodu były tak wielkie, że kraje zachodnie udzieliły Rosji olbrzymiego wsparcia finansowego. Bolszewicy zajęli się w tym czasie tłumieniem buntów chłopskich, zwłaszcza te pod wodzą Antonowa oraz powstanie marynarzy w Kronsztadzie. Z czasem jednak sytuacja się ustabilizowała. Ograniczony został terror, jednak partia dalej sprawowała niepodzielną władzę w państwie. W tym czasie rozpoczęła się również intensywna współpraca rosyjsko-niemiecka. Po śmierci Lenina rozpoczęła się intensywna władza o przywództwo w partii. Józef Stalin wraz ze swoimi najbliższymi współpracownikami usunęli drugą najważniejszą osobę w partii – Lwa Trockiego. W tym czasie trwały również walki z opozycją oraz budowanie państwa totalitarnego. Kiedy plany Stalina się powiodły, przejął on władzę w państwie. Stalin od razu zajął się reformą rolnictwa. Pierwszym krokiem było przekształcenie gospodarstw rolnych w przedsiębiorstwa społeczne, zwane kołchozami. Początkowo doprowadziło to do kryzysu rolnego, gdyż wielu chłopów, którzy nie chcieli się podporządkować zostało uwięzionych. Po krótkim czasie udało się ustabilizować sytuację. Kolejnym etapem było uprzemysłowienie oraz walka z opozycją. Związek Radziecki stal się krajem totalitarnym, w którym znaczną rolę odgrywał kult władcy – Stalina. Wszyscy politycy musieli popierać władcę i prowadzoną przez niego politykę. W całym kraju zapanował strach i terror. Wszyscy byli działacze opozycyjni zostali straceni lub uwięzieni, organizowano również pokazowe procesy.
Podbudową związku Radzieckiego była ideologia komunistyczna. Komunizm jest ruchem, który wywodzi się z ruchu socjalistycznego. Najprawdopodobniej oddzielił się od socjalizmu na przełomie XIX i XX wieku. Głównymi celami komunizmu w tym czasie była walka z kapitalizmem oraz imperializmem. Systemy te były zagrożeniem dla ruchu robotniczego. Organizacjami ruchu komunistycznego była I i II Międzynarodówka. Później ideologia ta odnajdowała realizację w działalności partii komunistycznych. Dążyły one do zdobycia władzy na drodze rewolucji. Urzeczywistnieniem marzeń komunistów było powstanie pierwszego socjalistycznego państwa po rewolucji październikowej – Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich. Państwo to podporządkowało sobie po II wojnie światowej także inne komunistyczne rządy. Kolejnym krajem, którego polityka w oczywisty sposób dążyła do komunizmu były Chiny, w roku 1949 została utworzona Chińska Republika Ludowa. Kolejnym państwem komunistycznym została podzielona Korea Północna. W roku 1959 władze na Kubie przejął Fidel Castro, który rządzi w tym kraju do dnia dzisiejszego. Następnie komunizm przyjął rząd w Wietnamie oraz w Kambodży. Celem komunizmu było zlikwidowanie wyzysku klasy robotniczej przez klasę panującą. Rozdział dóbr w społeczeństwie miał być równy i sprawiedliwy. Gospodarka miała być całkowicie kontrolowana przez państwo. Teorie de Saint-Simona oraz Fouriera, zwane socjalizmem utopijnym zostały przekształcone w rewolucję społeczno-polityczną. Najbardziej znanymi teoretykami nowego komunizmu byli Karol Marks i Fryderyk Engels. Stworzyli oni naukową teorię, według której klasa robotnicza miała przewodzić polityce państwowej. Poglądy te rozwinął w XX wieku Włodzimierz Lenin, wprowadzając autorytaryzm oraz politykę centralnie planowaną. Ideologia ta stała się podstawą partii bolszewickiej oraz podbudową Związku Radzieckiego. Od nazwisk swoich twórców system ten określany jest jako marksizm-leninizm, a po śmierci tego ostatniego, od nazwiska kontynuatora – stalinizmem.
Na terenach dzisiejszej Rosji gwałtowny rozwój sztuki nastąpił w X i XI wieku, kiedy to rozpoczęła się budowa kościołów, inspirowanych architekturą świątyń bizantyjskich. Jednym z najstarszych zabytków rosyjskich jest Cerkiew Dziesięcinna w Kijowie. Cechą charakterystyczną rosyjskich cerkwi były bogate zdobienia w postaci fresków. Gwałtowny rozwój sztuki został zahamowany przez tatarskie najazdy. W wieku XIV na nowo zaczęły powstawać wielkie dzieła architektoniczne. Z tego okresu pochodzi Monastyr Święto-Daniłowski w Moskwie, który do dnia dzisiejszego jest siedzibą patriarchów Moskwy i Wszechrusi. Szybko, bo już w wieku XIV Moskwa stała się centrum sztuki i kultury. Kreml, zbudowany w XII wieku, został w okresie renesansu przebudowany przez włoskich architektów, stając się najbardziej rozpoznawanym budynkiem w Moskwie i w całej Rosji. Wiek XV to także działalność najwybitniejszych twórców ikon – Andrieja Rublowa i Teofana Greka. Działalność artystyczna Rublowa doprowadziła do powstania najwybitniejszej szkoły ikonografii rosyjskiej – szkoły strogonowskiej. Rosja była terenem działalności wielu zagranicznych artystów. Sytuacja ta uległa zmianie w 1757 roku, kiedy to została otwarta w Petersburgu Akademia Sztuk Pięknych. Wykształciła ona wielu wybitnych malarzy rosyjskich, w wśród nich m.in. Rokotowa. Prądem, który zaczął dominować w rosyjskim malarstwie stał się realizm. Artyści najczęściej utrwalali na płótnach dziką rosyjską przyrodę oraz dynamiczne sceny rodzajowe. Wśród malarzy awangardowych największą sławę zdobył Marc Chagall i Wasilij Kandijsky. Później sztuka rosyjska została zdominowana przez socrealizm. Na terenie Rosji znajdują się liczne muzea sztuki. Najbardziej znane z nich to Ermitaż, Galeria Trietiakowska, Muzeum Rosyjskie w Sankt Petersburgu oraz Muzeum Sztuk Pięknych w Moskwie. Najnowsza sztuka rosyjska to również kinematografia. Za najbardziej wpływowych reżyserów uważa się Eisensteina i Tarkowskiego. Po upadku Związku Radzieckiego kino rosyjskie przeżywało krótki kryzys, z którego szybko wyszło. Najbardziej znanymi rosyjskimi filmami są Spaleni słońcem i Cyrulik syberyjski.
Carstwo Rosyjskie istniało w latach 1547-1721. Była to kontynuacja Wielkiego Księstwa Rosyjskiego. Wielki książę moskiewski Iwan IV Groźny koronował się na cara Wszechrusi. W ten sposób zapoczątkował Carstwo Rosyjskie. Było to w owym czasie jedyne państwo prawosławne. Aspirowało również do roli stolicy całego świata prawosławnego. Iwan IV Groźny był bardzo młody, gdy wstępował na tron, miał zaledwie 17 lat. Jednak pomimo młodego wieku dokonał wielu niezbędnych reform państwa. Usprawnił on prawo oraz administrację. Za czasów jego rządów Rosja zdobyła wiele terenów, nawiązała kontakty handlowe i dyplomatyczne z krajami Europy zachodniej. Jednak rządy Iwana Iv doprowadziły do wyniszczenia kraju. Car chciał przede wszystkim pozbyć się opozycji, co miało wpływ na kondycję gospodarczą kraju. Po śmierci Iwana funkcję cara w imieniu Fiodora I sprawowała jego matka. Formalne rządy sprawowane były przez Godunowa, który został obrany carem na Soborze Ziemskim. Podczas powstań, które wybuchły po jego zamordowaniu na scenie politycznej pojawił się Dymitr Samozwaniec. Ci, którzy chcieli, aby to on objął rządy, zbrojnie wystąpili przeciwko carowi. Doprowadziło to do wojny z Polską, paktu ze Szwecją i zrzeczenia się Inflant. W roku 1613 carem został Michał I Romanow i zakończył się okres Wielkiej Smuty. Przez następne 340 lat dynastia ta panowała Rosją. W tym czasie nastąpiło zakończenie wojny ze Szwecją oraz zwycięstwo w wojnie moskiewskiej. Wybuchła również kolejna wojna polsko-rosyjska, zakończona rozejmem. Jednym z carów, którzy wywarli największy wpływ na późniejszy kształt. Wprowadził on rządy autokratyczne. Za jego panowania przeprowadzone zostały liczne reformy, unowocześnił wojsko, oświatę, zreformował tez kalendarz. Dokonał także nowego podziału administracyjnego kraju. Za panowania Piotra I Rosja uczestniczyła również w wojnie północnej. W tym czasie Rosja miała powierzchnia trzykrotnie większą od powierzchni Europy. W ostatnich latach swojego panowania przeniósł stolicę do Sankt Petersburga.